Military Caring Sciences

fa بررسی اثربخشی شن بازی درمانی بر کارکردهای اجرایی و حافظه دیداری - فضایی کودکان بیش فعال Effectiveness of Sandplay Therapy on Executive Functions and Visuospatial Memory in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder روان شناسی Psychology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: اختلال بیش‌فعالی-نقص‌توجه یکی از شایع ترین اختلالات تحولی و عصب شناختی در دوران مدرسه میباشد که می‌تواند برای شخص مبتلا و خانواده آنها بسیار مخرب و آزاردهنده باشد. از طرفی بازی‌ درمانی می تواند یکی از کارآمدترین مداخلات برای کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی–نقص توجه باشد. هدف: این پژوهش با هدف تعیین تأثیر شن‌بازی درمانی بر بهبود کارکردهای اجرایی و حافظه دیداری-فضایی کودکان مبتلا به اختلال بیش‌فعالی–نقص توجه انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه به ‌صورت نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری انجام شد. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان مبتلا به اختلال بیش ‌فعالی–نقص توجه 7–9 ساله شهرستان بهارستان در استان تهران در سال 1402 بودند. نمونه شامل 40 کودک 7 تا 9 ساله بود که به روش هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه شن‌بازی درمانی و کنترل تقسیم شدند. ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه تشخیصی، آزمون استروپ، آزمون IVA2 (Integrated Visual and Auditory) و آزمون حافظه بینایی بنتون بودند. برای آزمودنی های گروه آزمایش 15 جلسه بازی‌  درمانی با شن انجام شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 24 و آزمون‌های آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون های مربوط به پیش فرض های پارامتریک انجام گرفت. یافته ها: نتایج تحلیل واریانس نشان داد که تفاوت میانگین نمرات متغیرهای توجه (پیش‌آزمون: 15/64±72/50، پس‌آزمون: 18/90±97/00، پیگیری: 18/45±96/22)، کنترل پاسخ (پیش‌آزمون: 16/33±83/88، پس‌آزمون: 16/76±105/61، پیگیری: 16/23±104/77)، دقت توجه (پیش‌آزمون: 1/20± پس‌آزمون: 0/89±2/94، پیگیری: 0/92±3/00)، سرعت توجه (پیش‌آزمون: 5/98±57/50، پس‌آزمون: 10/03±42/55، پیگیری: 10/30±43/55) و حافظه فضایی–دیداری (پیش‌آزمون: 1/53±4/66، پس‌آزمون: 1/79±7/05، پیگیری: 1/90±1/90) تفاوت معنی داری دارد که حاکی از تأثیر معنی‌دار این مداخله بر روی این متغیرهای است (0/001P<). نتیجه گیری: نتایج نشان داد که شن‌بازی درمانی بر بهبود علائم اختلال بیش‌فعالی– نقص در توجه کودکان مؤثر بوده و می‌توانند در کنار درمان‌های خط اول به صورت مکمل و یا به صورت یک مداخله مستقل برای این کودکان استفاده شوند.</div> <div><div id="ftn1"></div></div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) is a common neurodevelopmental disorder that can adversely affect children and their families. Sandplay therapy may provide a complementary nonpharmacological intervention for children with ADHD. Objective: This study investigated the effect of sandplay therapy on executive functions and visuospatial memory in children with ADHD. Materials and Methods: This quasi-experimental study used a pretest–posttest design with a one-month follow-up and a control group. The study population comprised 7- to 9-year-old students with ADHD in Baharestan County, Tehran Province, Iran, in 2023. Forty eligible children were selected purposively and randomly allocated to intervention and control groups. Following attrition, 36 boys (18 per group) completed the study. The study instruments included the SNAP-IV Rating Scale, Stroop Test, Integrated Visual and Auditory Continuous Performance Test (IVA-2), and Benton Visual Retention Test. The intervention group received 15 60-minute group sandplay therapy sessions. Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance in SPSS version 24. Results: The group-by-time interaction was significant for attention, response control, attentional accuracy, attentional speed, and visuospatial memory (all P<0.001). In the intervention group, mean attention scores increased from 72.50±15.64 at pretest to 97.00±18.90 at posttest and 96.22±18.45 at follow-up. Response-control scores increased from 83.88±16.33 to 105.61±16.76 and 104.77±16.23, respectively. Interference scores, representing attentional accuracy, decreased from 5.44±1.20 to 2.94±0.89 and 3.00±0.92. Visuospatial memory scores increased from 4.66±1.53 at pretest to 7.05±1.79 at posttest and 7.00±1.90 at follow-up. Conclusion: Sandplay therapy was associated with improvements in executive-function measures and visuospatial memory in children with ADHD. It may be considered a complementary nonpharmacological intervention; however, larger studies with longer follow-up periods are needed.  </div> حافظه فضایی – دیداری, شن بازی درمانی, کارکردهای اجرایی, کودکان بیش فعال Executive Functions, Hyperactive Children, Sandplay Therapy, Visual-Spatial Memory 174 187 http://mcs.ajaums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-731-1&slc_lang=fa&sid=1 Ehsan Golestani احسان گلستانی golestani93ehsan@gmail.com 0000-0002-3118-6720 No Psychology Department, Educational Sciences and Psychology School, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران akbar Atadokht اکبر عطادخت ak_atadokht@yahoo.com 0000-0001-5538-9242 Yes Psychology Department, Educational Sciences and Psychology School, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Niloofar Mikaeili نیلوفر میکائیلی nmikaeili@uma.ac.ir 0000-0001-5510-5983 No Psychology Department, Educational Sciences and Psychology School, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Nder Hajloo نادر حاجلو hajloo53@uma.ac.ir 0000-0002-2935-7455 No Psychology Department, Educational Sciences and Psychology School, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران