1- دانشیار، گروه علوم تربیتی و مشاوره، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران 2- گروه روانشناسی بالینی، واحد اراک، دانشکده علومپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران
چکیده: (22 مشاهده)
مقدمه: با وجود شواهد رو به رشد درباره اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیک (DBT: Dialectical Behavior Therapy) در جمعیت‌های بالینی، کاربرد این رویکرد در محیط‌های غیربالینی و بر روی متغیرهای هم بنیاد مانند طرحواره‌ها و رفتارهای پرخطر در نوجوانان ایرانی کمتر بررسی شده است. هدف: این پژوهش با هدف تعیین تأثیر رفتار درمانی دیالکتیک بر حوزه‌های مختلف طرحواره‌های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر در نوجوانان شهرستان رفسنجان انجام گرفت. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ شیوه اجرا، یک طرح نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه مورد مطالعه شامل تمامی نوجوانان شهرستان رفسنجان در نیمه اول سال 1403 بود. نمونه پژوهش، شامل 30 نفر از نوجوانان شهرستان رفسنجان بود که به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمون (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جای‌گذاری شدند. جهت اجرا از مدل رفتار درمانی دیالکتیک لیهان (2002) استفاده شد و داده‌ها با استفاده از دو پرسشنامه رفتارهای پرخطر شفیعی (1392) و پرسشنامه فرم کوتاه طرحواره یانگ (1998) جمع آوری شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، تحلیل کواریانس چند متغیره (MANCOVA)استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که رفتار درمانی دیالکتیک تأثیر معناداری (0/001>P)، F (1/27)=35/212بر کاهش نمرات حوزه‌های مختلف طرحواره‌های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشت. نتایج نشان داد روش درمان رفتاری دیالکتیک بیشترین تأثیر را بر کاهش حوزه خودگردانی/عملکرد مختل با تبیین 59 درصد واریانس و کمترین تأثیر را بر کاهش محدودیت‌های مختل داشت. همچنین نتایج نشان داد روش درمان رفتاری دیاکتیک 7/88 درصد واریانس کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان را تبیین کردو میانگین و انحراف استاندارد گروه آزمایش از مرحله پیش آزمون (4/13±130/2=M) به مرحله پس آزمون (4/4±105/4=M) کاهش را نشان می‌دهد اما در گروه کنترل میانگین و انحراف استاندارد از مرحله پیش آزمون (1/95±130/87=M) به مرحله پس آزمون (4/95±130/47=M) تغییر قابل ملاحظه‌ای نداشت. نتیجه‌گیری: رفتار درمانی دیالکتیک با کاهش معنادار حوزه طرحواره‌های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر در نوجوانان، به‌عنوان یک مداخله‌ی مؤثر در محیط‌های غیربالینی معرفی می‌شود. پیشنهاد می‌شود این روش درمانی در برنامه‌های مدارس و مراکز مشاوره به کار گرفته شود و پژوهش‌های آینده با دوره‌های پیگیری طولانی‌مدت و نمونه‌های بزرگ‌تر، پایداری اثرات آن را بررسی نمایند.
Jadidi Mohammadabadi A, Torabi S F. The Effectiveness of Dialectical Behavior Therapy on the Domains of Early Maladaptive Schemas and High-Risk Behaviors in Adolescents. , MCS. 2026; 13 (2) :151-160 URL: http://mcs.ajaums.ac.ir/article-1-721-fa.html
جدیدی محمدآبادی اکبر، ترابی سید فاضل. اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیک بر حوزه طرحواره‌های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخطر در نوجوانان. , علوم مراقبتی نظامی. 1405; 13 (2) :151-160
